Enerjoy

Overgewicht bij kinderen

/ 2 Comments

Enerjoy netwerkpartner Marjolein Postma is kinderverpleegkundige en gezondheidscoach. In dit artikel laat zij zien hoe je overgewicht bij kinderen succesvol aanpakt. (Dit artikel is ook verschenen in Magazine Kinderverpleegkunde in december 2012)

De weg naar een gezond gewicht

In de afgelopen jaren is het aantal kinderen met overgewicht doorgestegen, op dit moment heeft ongeveer één op de zeven kinderen overgewicht (TNO 2011). De meest gebruikte maat voor adipositas (overgewicht) en obesitas (ernstig overgewicht) is de Body Mass Index (BMI). De BMI is voor kinderen goed bruikbaar. Het nog niet volledig ontwikkelde lichaam van een kind, is minder beïnvloed door bijzonderheden zoals sport en wordt meer bepaald door de hoeveelheid lichaamsvet dan bij volwassenen. Bij kinderen wordt gewerkt met tabellen waarin rekening is gehouden met de groei en geslacht. Op verschillende websites zoals Mijn BMI berekenen, kun je het BMI van een kind uitrekenen en nagaan of er sprake is van overgewicht.

Gevolgen adipositas en obesitas

Uit onderzoeken onder kinderen naar de gevolgen van adipositas en obesitas blijken de volgende klachten verhoogd voor te komen:

Verhoogd risico op diabetes
Pesten
Menstruatieklachten bij jonge meisjes
Negatief zelfbeeld en depressie
Hypertensie
Borstvorming bij jongens
leververvetting
leerproblemen
Orthopedische klachten of gewrichtsklachten
Obesitas als volwassene
Hoog cholesterolgehalte
Meer kans op kanker
Verminderde vruchtbaarheid


Eén op de drie kinderen met overgewicht heeft diabetes type 2. Hypertensie komt veel voor. Bij kinderen met obesitas zelfs tussen de 11 en 20%.

Signalerende rol

Veel ouders van kinderen die te zwaar zijn beschouwen het gewicht van hun kind als normaal en zien geen reden om hulp te zoeken. Dit blijkt uit een onderzoek van het UMC Groningen. Van de kinderen met overgewicht vond 75% van de ouders het gewicht van hun kind normaal. Bij veel ouders heerst een taboe op het praten over het overgewicht van hun kind. Als er wel over gesproken wordt voelen ouders zich aangevallen. Het moment dat ouders het overgewicht als een probleem ervaren is als zij (negatieve) veranderingen in het gedrag van hun kind zien (bijvoorbeeld armen continu voor de buik). Gelukkig zien steeds meer ouders eerder in dat hun kind over- gewicht heeft en zoeken daarvoor hulp. Door opmerkingen van familie en vrienden wordt het onderwerp beter bespreekbaar.

Dit is ook het geval wanneer de kinderarts overgewicht signaleert. Tijdens een opname wordt ieder kind gewogen en gemeten. Bij overgewicht moet, als de situatie rond de opname dit toelaat, de verpleegkundige dit bespreken met de ouders. De kinderarts wordt op de hoogte gebracht. Kies voor het bespreken een moment en omgeving waar privacy en rust aanwezig zijn. Het is belangrijk om ook het kind te betrek- ken in het gesprek. Geef duidelijk aan wat de bevindingen zijn en leg uit wat de risico’s zijn, nu, maar zeker ook op lange termijn. Ouders kunnen op verschillende manieren reageren (boos, verdrietig, ontkenning). Het is belangrijk om met een duidelijke boodschap te komen. In een periode van groei is het aanpakken van de leefstijl vaak al voldoende. Het kind ‘groeit’ naar het gezonde gewicht. Geef duidelijk aan wat de mogelijkheden van zorg en begeleiding zijn. Gebruik op de afdeling een algemene folder over een gezonde leefstijl met daarbij informatie over mogelijkheden van begeleiding. Is deze niet aanwezig in jouw ziekenhuis dan kun je deze bestellen bij het Voedingscentrum of bij hulpverleners uit de regio.

Enkele tips

  • Bewegen: Elke dag minimaal 60 minuten, sporten drie keer per week
  • Ontbijten: Nooit overslaan
  • Frisdrank: Maximaal] glas per dag (= 7 suikerklontjes), veel water of thee
  • TV: Minder (ook Nintendo, PlayStation, computer)
  • Fruit: Fruit als tussendoortje zorgt voor vitamines, mineralen en vezels. Met fruit en groente blijft de bloedsuikerspiegel beter ten opzichte van koek en snoep. Het concentratievermogen verbetert en het kind heeft een gezonde eetlust voor de hoofd- maaltijden. Suiker zorgt voor snelle glucosestijgingen en dalingen. Fruit en groenten wordt op veel scholen als tussendoortje geadviseerd. Laat kinderen experimenteren met verschillende soorten groente en fruit. In het ziekenhuis is stimulering van fruit en of groente tussendoor essentieel.

De juiste begeleiding

Om kinderen met overgewicht te mogen begeleiden, behoort de deskundige een specialisatie kind en voeding te hebben. Soms schrijft de kinderarts een verwijzing en adviseert de ouders over begeleiding. Als kinderverpleegkundige is het handig te weten met welke deskundigen de kinderartsen samenwerken. Verschillende zorgverzekeringen vergoeden (gedeeltelijk) de kosten van deze consulten. In sommige ziekenhuizen is er een kinder-obesitas polikliniek die deze begeleiding kan verzorgen. Met adipositas kun je prima bij de deskundige in de regio terecht. Zij kennen de mogelijkheden voor sport en ondersteuning. Vaak werken zij samen met andere hulpverleners in de regio. Bij obesitas of adipositas met bijkomende risicofactoren, hoort het kind in een multidisciplinair team thuis. Wanneer medische redenen voor overgewicht uitgesloten zijn, gaat de directe begeleiding verder bij een voedingsdeskundige van het ziekenhuis of een deskundige in de regio. Bij obesitas is het, ondanks dat medische oorzaken uitgesloten zijn, raadzaam dat een deskundige met een paramedische achtergrond specifiek voor kinderen de begeleiding verzorgt. Deze is zich meer bewust van de risicofactoren en kan deze sneller herkennen.

Een unieke aanpak

Als ouders en kinderen bij mij terechtkomen is de vraag altijd hetzelfde maar de oplossing is steeds weer uniek. Ik kijk naar het totaalplaatje en pas de begeleiding daarop aan. Hierin komen de drie pijlers van een gezonde en energieke leefstijl steeds terug: voeding, beweging en ontspanning. De tijd nemen voor de consulten, in een ontspannen en gezellige sfeer, zorgt ervoor dat de kinderen het leuk vinden om te komen. Het doel: meer zelfvertrouwen. De leidraad in mijn aanpak is de methode van Lekker Pûh!!!. Om goede resultaten te kunnen behalen is het motiveren en coachen van het kind en het gezin minstens zo belangrijk. De kinderverpleegkundige is van toegevoegde waarde met haar signalerende rol, duidelijke boodschap, voorlichting en doorver- wijzing naar de juiste deskundigen. Gelukkig zie ik elke dag wat er mogelijk is, helemaal als we samen onze schouders eronder zetten.

Voor meer informatie hierover, zie begeleiding van kinderen met adipositas of obesitas.

Marjolein Postma | Enerjoy netwerkpartner
Graag wil ik je uitnodigen om te reageren op dit artikel. Jouw visie is welkom!

Dit artikel is geschreven door:
Marjolein Postma
Kinderverpleegkundige, sportieve gezondheidscoach & workshopbegeleidster met passie voor een gezonde en energieke leefstijl.

Kijk voor meer informatie op www.lekkerpuh.net

  1. 5 februari 2013

    Suzanne Willekens

    Beste Marjolein,

    Via gewichtsconsulente Nathalie Appel hoorde ik van de methode Lekker puh. Zij kan ons niet verder helpen, omdat ze niet bevoegd is onze zoon Sam (11) te begeleiden. Hij is namelijk nierpatient. We zoeken iemand in de omgeving Amersfoort die Sam wilt helpen wat gewicht kwijt te raken. Zou jij daar de juiste persoon voor zijn of weet je iemand anders? Heeft het Meander een gewichtspoli voor kinderen? Graag hoor ik van je,

    Hartelijke groet,
    Suzanne Willekens

    • 8 februari 2013

      Katrin Beersen

      Beste Suzanne, ik zal het even uitzoeken dan hoor je zo snel mogelijk van mij.

      Hartelijke groet, Marjolein

Leave a comment

Neem contact op met Enerjoy - gezond eten op het werk

Opdrachtgevers

Nieuwsbrief

Ontvang elk kwartaal tips, tools & wetenswaardigheden over gezond eten op het werk!

Enerjoy motiveert medewerkers tot een gezonde eet- en leefstijl met plezierige, laagdrempelige en doeltreffende activiteiten.

Onze activiteiten richten zich op:
- Gezonder aanbod
- Verhoogde bewustwording
- Verbeterde eetgewoonten

Voor meer:
- Energie en alertheid
- Veiligheid
- Werkplezier
- Productiviteit

Met als doel: een langdurig gezonde organisatie!

Lees hier meer over onze programma's en activiteiten.